İmar planı nedir? Çevre düzeni, nazım ve uygulama imar planı

İmar planı nedir?

İmar planı, bir yerleşimde arazinin hangi amaçla kullanılacağını (konut, ticaret, sanayi, yeşil alan, yol, sosyal donatı vb.) ve yapılaşma koşullarını belirleyen resmî plandır. Planın olmadığı yerde yapılaşma kural olarak sınırlıdır; planın olduğu yerde ise yapılabilecek yapı planın kararlarıyla belirlenir.

Plan kademeleri: büyükten küçüğe

1. Çevre düzeni planı: genellikle 1/25.000 ile 1/100.000 arası ölçekte, il ya da bölge ölçeğinde yerleşim ve arazi kullanımının ana kararlarını verir.
2. Nazım imar planı: genellikle 1/5000 ölçekli; yerleşimin genel arazi kullanımını, ana yol ve ulaşım kararlarını ve yoğunluk esaslarını gösterir.
3. Uygulama imar planı: genellikle 1/1000 ölçekli; parsel ve ada düzeyinde kullanım, emsal, kat adedi ve çekme mesafelerini belirler.

Plan nasıl yürürlüğe girer?

Plan hazırlanır, yetkili idare tarafından onaylanır ve bir ay süreyle askıda ilan edilir; bu süre içinde planlara itiraz edilebilir, itirazlar değerlendirildikten sonra plan kesinleşir (3194 sayılı İmar Kanunu md. 8). Hangi idarenin onayladığı planın türüne ve kapsamına göre belediye, büyükşehir belediyesi ya da bakanlık olabilir. Onaylı planlar Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın e-Plan portalında görüntülenebilir.

Planlar zamanla değiştirilebilir. Plan değişikliği ve revizyonlar, parselin imar durumunu etkileyebilir; bu yüzden eski bir belgeye ya da eski bir plan görüntüsüne güvenmeyin.

Arsa alırken imar planından ne anlaşılmalı?

• Parsel bir planın içinde mi, hangi planın (nazım, uygulama) kapsamında?
• Plan yürürlükte mi, yoksa askıda ve kesinleşmemiş mi?
• Parselin kullanım türü ve yapılaşma koşulları (emsal, kat, çekme) ne?
• Uygulama imar planı var mı? Yalnızca nazım plan varsa yapı ruhsatı için uygulama planı da gerekir.
• Parsel plan dışında ise imarsız arazi kuralları geçerlidir; ilgili idareye danışın.

İmar planı ile imar hattı aynı şey mi?

Hayır. İmar planı resmî bir plandır. İmar hattı ise İmarda'nın, imarsız bir alanın imara doğru ilerleyişini gösteren aşamalar dizisine (imar sınırında, etüt ihalesi, nazım plan, askıda plan, yeni açıldı) verdiği addır. Bir alanın imar hattında olması imara açılacağının garantisi değildir.

Sık sorulan sorular

İmar planı nedir?

İmar planı, bir yerleşimde arazinin hangi amaçla kullanılacağını ve yapılaşma koşullarını belirleyen resmî plandır.

Nazım imar planı nedir?

Genellikle 1/5000 ölçekli, yerleşimin genel arazi kullanımını, ana yol ve ulaşım kararlarını gösteren plandır; uygulama imar planının dayanağıdır.

Uygulama imar planı nedir?

Genellikle 1/1000 ölçekli, nazım plana uygun olarak parsel bazında kullanım, emsal, kat adedi ve çekme mesafelerini belirleyen plandır; yapı ruhsatı bu plana göre verilir.

Çevre düzeni planı nedir?

İl ya da bölge ölçeğinde, yerleşim ve arazi kullanımının ana kararlarını veren, nazım ve uygulama planlarının uyacağı üst ölçekli plandır.